نهج‌البلاغه و نگرشی نو به پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی

نوع مقاله : مقاله علمی ترویجی

نویسنده

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

afh/afh.2026.3211.1031

چکیده

امروزه ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی غیرکیفری از جرائم به ﻋﻠﺖ ناکارآمدی نظام عدالت کیفری ﺟﺎﯾﮕﺎه ارزﺷﻤﻨﺪی در ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺟﻨﺎﯾﯽ یافته اﺳﺖ. پیشگیری از جرم به‌وسیله طراحی محیطی بر پایه تأثیر محیط بر رفتار بنا گشته‌ و بنا بر آن می‌توان با تغییراتی در محیط از میزان وقوع جرائم کاست. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ توجه به آﺛﺎر نظریه‌پردازانی ﻫﻤﭽﻮن اﻟﯿﺰاﺑﺖ وود، اﺳﮑﻼﻣﻮ آﻧﺠﻞ، ﺳﯽ. ری. ﺟﻔﺮی، اﺳﮑﺎر ﻧﯿﻮﻣﻦ و...، به‌منظور ارائه نگرشی جدید و بیان راﻫﮑﺎرﻫﺎیی ﻧﻮﯾﻦ، به ﺑﺮرﺳﯽ آموزه‌های نهج‌البلاغه پرداخته‌ است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که مدت‌ها پیش از ظهور جرم‌شناسی علمی، تحلیل همه‌جانبه علل بروز رفتارهای مجرمانه مورد توجه بوده و مجموعه‌ای از عوامل تأثیرگذار در شکل‌گیری جرم شناسایی و مؤثرترین راهکارهای ریشه‌یابی این رفتارها ارائه گردیده است. ازاین‌رو اراﺋﻪ روﺷﻤﻨﺪ راهکارهای ﭘﯿﺸﮕﯿﺮاﻧﻪ اﺳﻼﻣﯽ اﻣﺮی ﺿﺮوری اﺳﺖ. ﻫﺪف مقاله ﺑﺮرﺳﯽ راهکارهای ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی از جرم از طریق طراحی محیطی در نهج‌البلاغه، به‌منظور ﺑﯿﺎن ﺿﺮورت اﺟﺮاﯾﯽ ﻧﻤﻮدن آن‌هاست. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ازنظر هدف کاربردی است و ﺑﺎ ﺷﻴﻮه ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ و داده‌ها و اطلاعات پژوهش به روش کتابخانه‌ای و اسنادی جهت ﺗﺪوﻳﻦ راهبردهای ﻣﻨﻔﻌﻞ ﺳﺎزی عوامل جرم‌زا و تبیین روﺷﻤﻨﺪ آموزه‌های نهج‌البلاغه گردآوری‌شده‌اند. پس از طرح مبانی نظری و معرفی اجمالی نظریات مرسوم طراحی محیطی جرم‌ستیز، راهبردهای علمی و عملی نهج‌البلاغه ارائه‌شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که وقوع جرم تحت تأثیر عوامل گوناگونی قرار دارد، اما به‌هیچ‌روی ﺑﺰﻫﮑﺎر مختار در بند ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻣﺤﺘﻮم ﺧﻮﯾﺶ نمی‌باشد و ﺗﺤﻘﻖ ﻋﺪاﻟﺖ، قانون ﻣﺪاری، ﺣﻔﻆ ﻛﺮاﻣﺖ اﻧﺴﺎن و اﺻﻼح ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻋﻤﻮﻣﻲ از مهم‌ترین راﻫﺒﺮدﻫﺎی ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺟﺮم می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات